Osiąganie wyższej wydajności pracy.

Zarówno wzrost zatrudnienia, jak i podwyższenie poziomu wydajności pracy wymagają nakładów inwestycyjnych. One właśnie stwarzają nowe miejsca pracy oraz, co bardzo ważne, powodują, że te nowe miejsca pracy są z reguły lepiej wyposażone pod względem technicznym, a więc pozwalają na osiąganie wyższej wydajności. Przed organem sporządzającym plan rozwoju gospodarczego stoi bardzo trudne zadanie wyboru poziomu technicznego uzbrojenia nowych stanowisk pracy. Dążenie do bardzo wysokiego tempa wzrostu wydajności pracy wymaga dużych nakładów na mechanizację pracy, ria nowoczesne, drogie maszyny, co może limitować — o ile dysponujemy ograniczonymi środkami na nowe inwestycje — np. kredyt studencki pko. W tym wypadku pewna część robotników pracowałaby z dużą wydajnością, ale za to inna grupa ludzi nie mogłaby w ogóle znaleźć pracy. Dążenie do wysokiego tempa wzrostu zatrudnienia celem likwidacji istniejących rezerw zasobów pracy i zapewnienia nowym, młodym rocznikom stanowisk pracy może więc skłonić do wyboru niższego poziomu techniki, a tym samym do stosowania mniej wydajnych metod produkcji.

Przyrost dochodu narodowego.

Wzrost fizycznych rozmiarów dochodu narodowego (D) zależy od dwóch głównych czynników:
1) wzrostu zatrudnienia pracowników w sferze produkcyjnej,
2) wzrostu przeciętnego poziomu wydajności pracy, mierzonego dochodem narodowym (liczonym w cenach niezmiennych) na jednego zatrudnionego.
W porównaniu z materialnymi czynnikami produkcji praca ludzka odgrywa szczególnego rodzaju rolę. Jest ona czynnikiem twórczym organizującym proces produkcji, tworzy nowe narzędzia pracy, stosuje określone metody wytwarzania i za ich pomocą świadomie przekształca wydobywane dobra przyrody, dostosowując je do różnorodnych potrzeb społeczeństwa. Bez aktywnej działalności ludzkiej rzeczowe czynniki produkcji byłyby zbiorem martwych przedmiotów, które ulegałyby niszczeniu, nie przynosząc w efekcie żądnych korzyści społeczeństwu.
Człowiek jest nie tylko najważniejszym czynnikiem pro-
i Tempo wzrostu dochodu narodowego mierzy się stosunkiem przyrostu dochodu narodowego w roku bieżącym do wytworzonej sumy dochodu narodowego w roku poprzednim. Jeżeli stosunek ten pomnożymy przez 100, otrzymamy tempo wzrostu dochodu narodowego wyrażone w procentach.